Spataderen, in vaktaal varices, zijn verwijde en kronkelende aders direct onder de huid. Meestal ligt er een aangeboren zwakte van de aderwand aan ten grondslag. De aderkleppen, die het bloed als ventielen richting hart leiden, sluiten dan niet meer goed; het bloed zakt terug, hoopt zich op en rekt de ader verder uit.
Vaak begint het met zware, vermoeide benen ’s avonds, opgezette enkels of een gespannen gevoel. Over de jaren kan de stuwing de huid veranderen: die verkleurt bruinig en wordt vast en gevoelig. Ook aderontstekingen, bloedingen uit een spatader en slecht genezende wonden zijn mogelijk.
De zichtbare knobbels zijn vaak alleen het gevolg. De eigenlijke oorzaak zit vaak in een van de twee grote oppervlakkige stamvenen – aan de binnenkant van het been of aan de achterkant van de kuit – en op de plek waar die uitmondt in de diepe beenader. Welke delen lekken, is alleen met echografie betrouwbaar vast te stellen.
Niet elke zichtbare ader hoeft te worden behandeld. Fijne spinaderen zijn meestal een cosmetische kwestie, spataderen met klachten of huidveranderingen daarentegen een aandoening. Steunkousen verlichten de klachten, maar ruimen de zieke ader niet op. Uitschakelen kan alleen met een ingreep – bijvoorbeeld de lasertherapie, die vooral geschikt is voor stamvenen met een rechte loop.